Zmiękczacz do wody użytkowej i stacja do napełniania instalacji grzewczej to dwa różne urządzenia
10-12 °dH i więcej to twardość, przy której w polskich domach kamień zaczyna wyraźnie odkładać się na armaturze i w podgrzewaczach, ale to nie jedyne miejsce, gdzie twardość wody ma znaczenie. Zmiękczacz montowany na wejściu wody do budynku chroni instalację wody użytkowej, a obieg grzewczy kotła napełnia się wodą przygotowaną osobno, najczęściej mobilną stacją do zmiękczania lub odsalania. To dwa różne urządzenia, o różnej pracy i różnych wymaganiach.
Twardość wody w liczbach
Twardość wody wynika głównie z zawartości jonów wapnia i magnezu. W Polsce podaje się ją najczęściej w stopniach niemieckich (°dH), w miligramach węglanu wapnia na litr lub w milimolach na litr. Jeden stopień niemiecki odpowiada około 17,8 mg CaCO3 na litr, a 1 mmol/l to około 5,6 °dH. Dopuszczalna twardość wody wodociągowej w Polsce sięga 500 mg CaCO3 na litr, czyli około 28 °dH, więc woda w pełni zgodna z przepisami bywa bardzo twarda.
| Twardość | °dH | Orientacyjnie mg CaCO3/l |
|---|---|---|
| miękka | do 8 | do ok. 140 |
| średnio twarda | 8-14 | ok. 140-250 |
| twarda | 14-21 | ok. 250-375 |
| bardzo twarda | powyżej 21 | powyżej ok. 375 |
Wartość dla swojego adresu najłatwiej sprawdzić w komunikatach przedsiębiorstwa wodociągowego albo testem paskowym. Przy własnej studni potrzebna jest analiza laboratoryjna, bo oprócz twardości liczy się też zawartość żelaza i manganu, które wpływają na dobór urządzeń.
Jak działa zmiękczacz do wody użytkowej
Domowy zmiękczacz to zbiornik z żywicą jonowymienną, głowica sterująca i zbiornik solanki. Woda przepływając przez żywicę oddaje jony wapnia i magnezu, a w zamian otrzymuje jony sodu. Gdy żywica się nasyci, głowica uruchamia regenerację: przepłukuje złoże roztworem soli, a popłuczyny trafiają do kanalizacji. Nowoczesne głowice regenerują złoże według rzeczywistego zużycia wody, co ogranicza zużycie soli i wody płuczącej.
Na rynku jest wiele marek, a wśród popularnych w domach jednorodzinnych są zmiękczacze wody bwt (onninen.pl/produkty/zmiekczacz-wody-bwt), dostępne w wersjach kolumnowych i szafkowych o różnej wydajności. Niezależnie od producenta o doborze decydują trzy dane: twardość wody wejściowej, dzienne zużycie wody w domu i maksymalny przepływ, jaki zmiękczacz musi przepuścić, gdy jednocześnie działa kilka punktów poboru.
Gdzie i jak zamontować zmiękczacz w domu
Zmiękczacz montuje się za wodomierzem i filtrem mechanicznym, przed podgrzewaczem wody i rozprowadzeniem do łazienek i kuchni. Przy montażu trzeba przygotować:
- by-pass z trzema zaworami, który pozwala odłączyć zmiękczacz bez zamykania wody w całym domu;
- odpływ do kanalizacji na popłuczyny z regeneracji i przelew awaryjny ze zbiornika solanki, oba z przerwą powietrzną;
- gniazdo elektryczne w pobliżu, bo głowica sterująca wymaga zasilania;
- osobne odejście wody niezmiękczonej do kranu ogrodowego, bo podlewanie wodą zmiękczoną to strata soli i wody;
- miejsce na worki z solą tabletkową i swobodny dostęp do zbiornika solanki.
Wody nie zmiękcza się zwykle do zera. Większość urządzeń ma zawór mieszający, którym ustawia się twardość wody za zmiękczaczem, najczęściej w zakresie około 5-8 °dH. Woda całkowicie pozbawiona twardości jest bardziej agresywna wobec instalacji, a do picia lepsza jest woda z pewną zawartością wapnia i magnezu. Osoby na diecie niskosodowej mogą zostawić w kuchni osobny kran z wodą niezmiękczoną.
Dlaczego woda w obiegu kotła wymaga osobnego przygotowania
Instalacja grzewcza to układ zamknięty: wodę wlewa się raz, a potem tylko uzupełnia niewielkie ubytki. Kamień w obiegu nie powstaje więc w sposób ciągły, jak w podgrzewaczu wody użytkowej, tylko z wody napełniającej. Problem w tym, że współczesne kotły kondensacyjne mają wymienniki o bardzo wąskich kanałach, często z aluminium lub stali nierdzewnej, a ich producenci określają w instrukcjach wymagania dla wody grzewczej: dopuszczalną twardość, przewodność i zakres pH. Przy dużej pojemności instalacji albo wysokiej mocy kotła dopuszczalna twardość wody napełniającej jest niska, a nieprzestrzeganie tych wymagań może skutkować utratą gwarancji.
Domowy zmiękczacz nie rozwiązuje tego problemu. Po pierwsze, kotłownia nie zawsze jest podłączona za zmiękczaczem, a woda do napełnienia instalacji często pochodzi z osobnego zaworu. Po drugie, woda zmiękczona jonowymiennie zawiera tyle samo soli, co przed zmiękczaniem, bo wapń zastąpiono sodem. Jej przewodność pozostaje wysoka, a w obiegu z elementami aluminiowymi i stalowymi sprzyja to korozji. Dlatego coraz częściej obieg grzewczy napełnia się wodą odsoloną, czyli pozbawioną większości soli mineralnych, o niskiej przewodności.
Stacja do napełniania instalacji grzewczej
Do przygotowania wody grzewczej służą stacje montowane na czas napełniania przy zaworze uzupełniającym albo na stałe w kotłowni. Zawierają wkład zmiękczający lub odsalający, przez który woda przepływa do instalacji, oraz miernik pozwalający kontrolować jej jakość. Przykładem jest stacja uzdatniania wody bwt (onninen.pl/produkt/BWT-Zmiekczacz-stacja-uzdatniania-wody-do-kotlowni-BWT-AQUADIAL-20-240023873,265850) przeznaczona do kotłowni, w której wkład wymienia się po przepuszczeniu określonej ilości wody, zależnej od jej twardości.
| Cecha | Zmiękczacz domowy | Stacja do wody grzewczej |
|---|---|---|
| Rodzaj wody | woda użytkowa, zimna | woda napełniająca obieg grzewczy |
| Praca | ciągła, z automatyczną regeneracją | okresowa, przy napełnianiu i uzupełnianiu |
| Złoże | żywica regenerowana solą | wymienny wkład zmiękczający lub odsalający |
| Cel | ochrona armatury, AGD, podgrzewacza | ochrona wymiennika kotła i obiegu przed kamieniem i korozją |
| Kontrola | twardość wody za zmiękczaczem | twardość, przewodność, pH wody w obiegu |
Przy wymianie kotła i rozbudowie instalacji
Najwięcej problemów pojawia się wtedy, gdy nowy kocioł podłącza się do starej instalacji. Woda z kilkunastu lat pracy zawiera osady, szlam i produkty korozji, które szybko trafiają do wąskich kanałów nowego wymiennika. Rozsądna kolejność prac wygląda tak:
- płukanie instalacji przed podłączeniem kotła, w razie potrzeby z użyciem środka czyszczącego zalecanego przez producenta kotła;
- montaż separatora zanieczyszczeń z magnesem na powrocie do kotła;
- napełnienie obiegu wodą przygotowaną w stacji, z zapisaniem ilości wody i jej parametrów;
- kontrola pH i przewodności po kilku tygodniach pracy, gdy w obiegu ustali się równowaga;
- uzupełnianie ubytków tylko przez stację, a nie bezpośrednio z wodociągu.
Częste dopuszczanie wody do instalacji to sygnał nieszczelności lub problemu z naczyniem wzbiorczym. Każda porcja świeżej wody wnosi do obiegu kolejne minerały i tlen, więc zamiast ją uzupełniać, warto znaleźć przyczynę ubytków. W domu ze zmiękczaczem na wodzie użytkowej i stacją do wody grzewczej obie instalacje są chronione, każda zgodnie ze swoimi wymaganiami.
Przeczytaj także
Jak podłączyć nowy odpływ do istniejącego pionu kanalizacyjnego - trójnik i nasuwka
Nowa umywalka, pralka czy prysznic w innym miejscu…
5 min czytania
Jak doprowadzić deszczówkę do spłuczek WC - pompa, osobne rury i zabezpieczenie wody pitnej
Spłukiwanie WC to jedna z największych pozycji w domowym zużyciu wody.
5 min czytania
Zawór dwudrożny regulacyjny i odcinający pracują w instalacji grzewczej zupełnie inaczej
Dwa zawory o tej samej średnicy i z podobnym siłownikiem…
4 min czytania