Problem korzeni w kanalizacji zewnętrznej - jak je rozpoznać i usunąć

Ścieki płyną wolniej, w studzience rewizyjnej poziom wody utrzymuje się dłużej niż zwykle, a co kilka miesięcy trzeba wzywać kogoś do udrożnienia rur. Jeśli dom ma kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, a w pobliżu przykanalika rosną drzewa, przyczyną bardzo często są korzenie, które wrosły do wnętrza rury.

Korzenie same nie przebijają zdrowej rury. Wchodzą przez nieszczelne połączenia, pęknięcia i miejsca, w których rura osiadła. Wilgoć i składniki odżywcze ze ścieków działają na nie jak magnes, dlatego w rurze rozrastają się w gęste pęki.

Objawy korzeni w rurach

• woda z wanny i prysznica spływa wolno, mimo że syfony są czyste,
• przy spuszczaniu wody w toalecie słychać bulgotanie w innych odpływach,
• zatory wracają regularnie, często jesienią i wiosną, gdy korzenie rosną najintensywniej,
• w studzience rewizyjnej widać wodę stojącą powyżej dna kinety,
• z rewizji lub studzienki czuć nieprzyjemny zapach, o którym piszemy w tekście o zapachu z odpływu w piwnicy.

Podobne objawy daje zator z tłuszczu albo zapadnięta rura. Bez sprawdzenia wnętrza rury trudno postawić pewną diagnozę.

Najbardziej narażone są stare instalacje z rur kamionkowych, betonowych i żeliwnych, w których kielichy uszczelniano sznurem i zaprawą. Z czasem takie połączenia kruszeją i tracą szczelność. Rury z PVC z uszczelkami gumowymi są znacznie odporniejsze, ale i w nich korzenie mogą wejść przez połączenie rozsunięte w wyniku osiadania gruntu lub uszkodzone podczas wykopu przy innych pracach.

Jak potwierdzić problem

Najpewniejszą metodą jest inspekcja kamerą kanalizacyjną. Kamerę wprowadza się przez studzienkę lub rewizję, a na nagraniu widać korzenie, przesunięte kielichy, pęknięcia i miejsca, w których rura się ugięła. Nagranie pozwala też zmierzyć, w jakiej odległości od studzienki leży problem, co ułatwia ewentualny wykop.

Prostsze sprawdzenie można wykonać samemu: otwórz studzienkę i obserwuj, z której strony dopływa woda i czy po wylaniu kilku wiader woda odpływa równo. Zatrzymywanie się wody tuż za studzienką wskazuje na odcinek, który trzeba zbadać dokładniej.

Co widać na nagraniu z inspekcji

Raport z inspekcji kamerą zawiera zwykle opis każdej nieprawidłowości z odległością od punktu wejścia. Warto wiedzieć, co oznaczają najczęstsze wpisy:

• korzenie pojedyncze - cienkie włókna wchodzące przez połączenie. Wystarczy cięcie i obserwacja, ale połączenie jest nieszczelne,
• korzenie w formie pęku lub zatoru - zajmują dużą część przekroju rury. Po usunięciu należy uszczelnić miejsce wejścia,
• przesunięcie kielicha - rury rozeszły się na połączeniu, często z powodu osiadania gruntu lub nacisku korzeni,
• zaniżenie lub przeciwspadek - w rurze stoi woda, która sprzyja odkładaniu się osadów i wzrostowi korzeni,
• pęknięcie lub deformacja - rura wymaga wymiany lub rękawa na tym odcinku.

Na podstawie takiego opisu łatwiej porównać oferty firm i ocenić, czy wystarczy naprawa miejscowa, czy potrzebna jest wymiana dłuższego odcinka. Zachowaj nagranie, bo przyda się przy kolejnych przeglądach.

Co możesz zrobić sam

Samodzielnie można sprawdzić studzienki, wyczyścić je z osadu i przepchnąć krótki odcinek ręczną spiralą kanalizacyjną. Do cięcia grubych korzeni potrzebna jest maszyna z odpowiednimi głowicami, a do oceny stanu rury kamera. Te prace lepiej zlecić firmie, która ma sprzęt i doświadczenie, bo zbyt agresywna głowica może dodatkowo uszkodzić starą rurę kamionkową lub betonową.

Usuwanie korzeni

1. Mechaniczne cięcie - spirala kanalizacyjna lub maszyna z głowicą tnącą rozdrabnia korzenie w rurze. To skuteczna metoda doraźna, ale korzenie odrastają, bo nieszczelność pozostaje.
2. Płukanie ciśnieniowe - woda pod wysokim ciśnieniem wypłukuje resztki korzeni i osad. Zwykle wykonuje się je po cięciu.
3. Środki chemiczne - preparaty do usuwania korzeni działają powoli i nie usuwają przyczyny. Mogą też szkodzić przydomowej oczyszczalni, dlatego stosuj je ostrożnie i zgodnie z opisem.

Po usunięciu korzeni zrób ponowną inspekcję kamerą. Dopiero wtedy widać, czy rura jest cała i które połączenia przepuszczają wodę.

Trwała naprawa

Żeby korzenie nie wróciły, trzeba uszczelnić rurę. Zależnie od stanu kanalizacji stosuje się:

• wymianę odcinka - wykop i wymiana kilku metrów rury na nową rurę PVC z uszczelkami w kielichach,
• naprawę miejscową bez wykopu - wprowadzenie od środka krótkiego rękawa utwardzanego w rurze, który zamyka pojedyncze pęknięcie lub połączenie,
• rękaw na całym odcinku - przy wielu nieszczelnościach, gdy wykop jest trudny, na przykład pod podjazdem.

Przy wymianie odcinka stosuje się rury do kanalizacji zewnętrznej, zwykle z PVC w klasie odpowiedniej do obciążenia gruntu. Wybór rozwiązań dla instalacji zewnętrznej omawiamy w artykule o kanalizacji zewnętrznej, a rury i kształtki znajdziesz w kategorii kanalizacja grawitacyjna zewnętrzna.

Po naprawie zrób próbę: wlej do studzienki kilka wiader wody i sprawdź, czy odpływa równo, a po kilku tygodniach zajrzyj ponownie. Jeśli korzenie wróciły szybko, oznacza to, że pominięto jedno z nieszczelnych miejsc albo rura ma więcej uszkodzeń, niż pokazała pierwsza inspekcja.

Jak zapobiegać

• nie sadź drzew i dużych krzewów bliżej niż kilka metrów od przykanalika, a gatunków o agresywnych korzeniach, takich jak wierzby czy topole, jeszcze dalej,
• przy nowych rurach dbaj o prawidłowe uszczelki w kielichach i podsypkę z piasku, żeby rura nie osiadała,
• raz na kilka lat zajrzyj do studzienki i sprawdź, czy przepływ jest swobodny,
• jeśli w okolicy rur rosną stare drzewa, rozważ barierę korzeniową wkopaną między drzewem a kanalizacją.